Những Khó Khăn

Cách Giải Quyết

Ban Điều Hành

Những Thành Quả

Cách Giúp Đở

T́nh Người

Trang Tiếng Anh

Mổ Mắt

Hệ Thống Nước Sạch

Xây Dựng Cơ Sở

Bảo Lụt

Trường Huấn Nghệ

Bệnh Hiểm Nghèo

Viện Dưỡng Lăo

Bảo Trợ

Học Bổng

Cải Thiện Đời Sống

Phát Quà

Phát Thuốc

Lào

Nepal

Quán Cơm Chay

Làng An B́nh

Di Linh

Ya Chiêm

Miến Điện

Trong buổi lễ khánh thành trường Loong Hang năm 2006, có một số người của những bản cách Loong Hang 20 - 30 km đến tham dự, và họ nói với chúng tôi khi ra về rằng bản của họ rất tha thiết mong được giúp đỡ một ngôi trường và hệ thống nước như bản Loong Hang, v́ bản của họ cũng nghèo như Loong Hang và chưa có ai giúp ǵ cả. C̣n dân bản Loong Hang th́ ước mơ có được một trạm y tế để huyện cử y sỹ về chữa bệnh cho họ.
Trong thời gian làm trường học, chúng tôi đă hiểu được tâm tư nguyện vọng của bà con, và đó cũng là lư do thôi thúc chúng tôi chuyển lời thỉnh cầu của họ đến chị Diệu Liên.
Chỉ có 8 người thợ Việt Nam, nên khi cần thêm người làm chúng tôi phải thuê thêm một số người Lào để làm những công việc như đào đất, san nền, xẻ gỗ, lợp mái…để công việc được nhanh hơn. Tôi không hiểu tại sao những người Lào làm việc cho chúng tôi đóng đinh vô mái tole rất nhẹ, họ có sức khỏe song đóng đinh cứ như nhưng người kiệt sức vậy! Tôi đă nhiều lần nhắc họ phải đóng mạnh vào, nhưng họ vẫn làm rất nhẹ!
Đến một lúc không c̣n kiên nhẫn nữa, tôi hỏi tại sao không đóng thật mạnh, mà cứ đóng nhẹ hều như vậy? Anh Thông Xa Vắt, trưởng bản Na khẽ khàng trả lời:   - Sợ ma!
Tôi tưởng ḿnh nghe nhầm, hỏi lại:
- Tại sao lại sợ ma?
Thông Xa Vắt giải thích:
-Nếu đóng đinh mạnh trên mái tole th́ ma sẽ đến!
Anh em người Việt đều cười nghiêng ngả! Người Lào giải thích: “Đóng đinh nhẹ th́ không sao, nhưng nếu đóng mạnh th́ con ma trong rừng nghe tiếng ồn nó sẽ đến. Mà khi con ma đến là nó sẽ gây ra nhiều chuyện không hay. Nó sẽ làm cho dân bản bị đau ốm, bệnh tật. Rồi phải mua trâu ḅ, heo gà về để cúng ma”.
Hèn chi những lúc tôi đóng đinh là tất cả người Lào có mặt đều dừng tay để nh́n với vẻ mặt rất e dè và sợ hăi!
Tôi hỏi:
-Ma có nhiều không?
Thông Xa Vắt đáp:
-Ma nhiều lắm!
-Có thấy ma lần nào chưa?
Anh ta cười với vẻ mặt ngây thơ như trẻ con rồi trả lời:
-Chưa thấy!
Sau này chúng tôi mới biết Loong Hang không phải là tên một bản, mà là tên của một vùng đất – cũng có thể gọi Loong Hang là bản lớn. Trường Loong Hang được xây cất ở bản Na Buộc, gần đó c̣n có bản Họi Phùn và bản Na. Con em ba bản này sẽ đi học chung ở trường Loong Hang. Bản của Lào là một đơn vị hành chánh, tương tự như phường, xă ở Việt Nam. Nhưng dân cư thưa thớt và ít hơn xă ở VN nhiều.
Phía trong Loong Hang c̣n có bản Vang Mú, Khon Than, Xúc Xám, Lang Chong, Phôn Khăm, Pạc Hang. Bản này qua bản kia khoảng 5 - 7 km.
Một hôm đi qua nhà trưởng bản Họi Phùn, thấy ông ta đang lui cui làm cái ǵ đó như chuồng gà. Tôi hỏi làm cái ǵ, ông ta đáp:
-Làm cái nhà cho con ma ở.
-Thế làm nhà cho ma rồi để ở đâu?
-Đem vào rừng cho nó ở. Thỉnh thoảng phải đem xôi thịt vô cho nó ăn. Nếu không nó sẽ làm cho dân bản bị bệnh!
Cả vùng này có 9 bản, mỗi bản có ít nhất là 30 nóc nhà, nhiều nhất là 52 nhà. Ước tính tất cả khoảng hơn 2000 người. Vậy mà cả xứ này không hề có một trạm y tế để khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho bà con. Khi bị bệnh họ phải mời thầy cúng đến để cúng ma!
Nếu bị bệnh quá nặng, thầy cúng bó tay, khi đó họ phải khiêng người bệnh băng rừng lội suối khoảng 30km để tới bệnh viện huyện Phu Cụt. Dân bản nói nếu như họ có một “ Hồng mỏ nọi”( tiếng Lào bệnh viện = Hồng mỏ; nhỏ = nọi; nghĩa là bệnh viện nhỏ), th́ khi dân bản bị bệnh sẽ được y tá chữa, không phải mời thầy cúng về cúng ma. Nếu bệnh nhân quá nặng y tá không chữa được th́ họ sẽ dắt ngựa ra thồ bác sỹ ở bệnh viện huyện vô cứu chữa.
Cúng ma ( tiếng Lào gọi là liệng phỉ) là phong tục và cũng là cách cuối cùng khi dân bản bị bệnh! Tôi hỏi kỹ về chuyện này, dân bản cho hay:
Khi một người bị bệnh, dù nặng hay nhẹ họ đều cho rằng người đó đă làm điều ǵ khiến con ma phật ư! Ma nổi giận th́ sẽ làm họ bị bệnh. Nếu bệnh nhẹ th́ một thời gian cũng tự khỏi, và như thế là họ cho rằng người đó biết ăn năn hối cải, được con ma tha thứ! Nếu bệnh nặng, đă làm đủ mọi cách mà dân bản có thể nghĩ ra, nhưng vẫn không thuyên giảm hay khỏi bệnh, th́ họ cho rằng chỉ c̣n cách mời thầy cúng về cúng ma mới hy vọng thoát được!
Dân bản kể rằng khi mời thầy cúng th́ dù có khỏi bệnh hay không, gia đ́nh người bệnh cũng phải tốn khá nhiều tiền. Bệnh nhẹ th́ cúng heo gà, bệnh nặng phải mổ trâu ḅ để cúng. Cúng rồi mà không thấy bệnh thuyên giảm th́ có nghĩa là con ma đó chưa hài ḷng! Ví dụ một người bị bệnh, chữa trị bằng các thứ thuốc lá, rễ cây trong rừng không khỏi, th́ họ phải nghĩ đến chuyện mời thầy cúng lo liệu. Lễ vật cho thầy cúng quả là một gáng nặng, đôi khi quá sức đối với một gia đ́nh sinh sống bằng rau củ trong rừng, tự cung tự cấp ở một xứ không có chợ búa, mua bán. Có khi họ phải vay mượn để mua một con ḅ về làm thịt theo yêu cầu của thầy cúng. Khi “liệng phỉ”, dân bản tập trung xua đuổi con ma, cầu nguyện cho con bệnh tai qua nạn khỏi. Sau đó họ được ăn uống một bữa; c̣n thầy cúng th́ no xôi chán chè lại c̣n được mang về một đùi sau con ḅ và 3 xương sườn! Có khi gia chủ phải cúng thêm cho thầy 200 – 300 ngh́n Kip ( khoảng 20 – 30 us). Dù bệnh khỏi hay không, thầy cúng vẫn được những lễ vật đó. Nếu bệnh không khỏi, thầy cúng sẽ phán: “ Con ma này không ăn thịt ḅ, muốn khỏi bệnh th́ phải cúng thịt trâu!”. 3 –5 triệu Kip một con ḅ ( khoảng 300 – 500 us). Cúng hoài mà vẫn không hiệu nghiệm th́ thầy cúng lại phán: “ Con ma này rất cao tay, nó không chịu ăn thịt trâu ḅ, thôi không cho nó ăn nữa”! Thế là người bệnh nằm số phận định đoạt!.

Cũng có khi gia đ́nh bệnh nhân thấy cúng không có kết quả đành đem người bệnh đi bệnh viện. Có người vẫn biết là dùng tiền mua trâu ḅ làm thịt để cúng ma đó để đem người bệnh đi bệnh viện vẫn hơn mời thầy cúng về “ liệng phỉ”. Nhưng họ nói phong tục “ liệng phỉ” đă ăn sâu vào suy nghĩ của dân bản, nên khó mà làm cho họ thay đổi được suy nghĩ! Hơn nữa bệnh viện huyện lại quá xa, đường sá khó khăn cách trở, khiến họ không dám nghĩ đến chuyện đi bệnh viện.

Có một đêm mưa gió, chúng tôi ngồi bên bếp lửa th́ thấy một phụ nữ địu đứa con c̣n đỏ hỏn tay cầm bó đuốc tới nhờ giúp đỡ. Cô ta mới 22 tuổi, lấy chồng từ năm 15 tuổi, nay đă có 4 đứa con! Cô ta nói không muốn đẻ con thêm nữa, v́ quá vất vả và không đủ ăn, nhưng v́ chồng “ ngủ với vợ giỏi quá” nên có con liên tục! Cô ấy nhờ người ra phố mua giùm thuốc ngừa thai, người ta đem về cho một chai thuốc có hoạt chất Progestin, mỗi mũi chích có tác dụng ngừa thai 3 tháng. Cô ta phàn nàn là đă dùng bao cao su ( condom) nhưng không hiệu quả, do thấy đầu bao cao su dư một chút, nên chồng cô lấy dao cắt đi, và cô vẫn có bầu!!!
Nếu có “ Hồng mỏ nọi” th́ dân bản sẽ xin chính phủ cấp thuốc để y tá chữa bệnh cho họ. Cả xứ Loong Hang có 6 y tá được đi học ở thủ đô Viêng Chăn, nhưng khi về bản th́ không có trạm y tế để làm việc. Khi có phụ nữ sinh đẻ, họ đều lâm bồn tại nhà, v́ không có trạm y tế để sinh con. Nếu mời được y tá th́ họ mời, không mời được th́ bà con tự lo liệu. Sẽ sinh tại nhà, dùng dao thái rau để cắt rốn! Và có thể xuống suối tắm ngay, chứ không cần kiêng cữ như phụ nữ VN!
Quăng đường rừng 30km, lên dốc xuống đèo và phải lội qua nhiều con suối mới ra tới huyện thật quá vất vả cho người b́nh thường đi bộ; nếu khiêng người bệnh đi th́ không biết sẽ ra sao! Chiếc xe Honda tôi chạy từ VN qua cũng chỉ có một ḿnh tôi chạy được trên con đường vô Loong Hang, không người thợ VN nào dám cầm lái. Có những con đèo dốc dựng đứng, có khi phải lấy đà chạy đến 6 lần mới vượt lên được. Mùa khô th́ c̣n đi được, khi nhưng cơn mưa đổ xuống, nước suối dâng cao th́ chẳng có cách nào để chạy xe. Dân bản gần như sống cách biệt với thế giới bên ngoài! Có những lần nước suối quá to, ngập hết ống xả làm xe chết máy, tôi phải dùng ống nhựa để nối vào ống pô để chạy qua suối.
Sau khi làm xong trường Loong Hang, có 6 người thợ VN ở lại trung tâm tỉnh Xiêng Khoảng để làm nhà cho người Lào, chỉ có 2 người về VN. Biết được điều này nên lâu lâu có người đi ra phố dân bản lại cử họ đến gặp mấy người thợ nhờ chuyển lời thỉnh cầu của dân bản tha thiết xin chị Diệu Liên và chị Diệp Yên B́nh giúp xây dựng “ Hồng mỏ nọi” và Hồng hiên ( trường học).
Chúng tôi chuyển tới chị Diệu Liên và chị Diệp Yên B́nh lời khẩn cầu của những con người hiền lành đáng thương này.
Cuộc sống của những người dân ở đây thật thiếu thốn. Qua bản nào cũng thấy rất nhiều trẻ em không có áo quần, thân ḿnh lem luốc như người rừng! Người lớn cũng thiếu áo quần. Khi lội qua suối họ cởi quần áo cột lên đầu, lấy tay che vùng kín, qua bờ bên kia mặc vào đi tiếp. Khi đi tắm ở suối, dù có cả nam lẫn nữ, họ cũng vô bụi cây cởi quần áo, dùng tay che nơi cần che, rồi xuống suối tắm, xong lại vô bụi để bận lại quần áo! Chúng tôi thuê xe chở vật liệu làm nhà từ ngoài phố vô bản, xe phải vượt qua hơn 10 con suối mà chỉ có mùa khô mới đi được, c̣n mùa mưa th́ chịu thua. Tài xế không hề vội vàng, cứ tà tà chạy, khi qua suối c̣n dừng lại cởi quần áo tắm cho đă rồi mới chạy tiếp! Chúng tôi có thúc giục đến mấy cũng chẳng ăn thua ǵ, họ hẹn 8 giờ sáng xe tới bốc xi măng, nhưng có khi tới chiều cũng chưa thấy, thậm chí hai ngày sau mới thấy xe tới! Dù có bực ḿnh với người Lào cũng chẳng ích ǵ, có la mắng, ḥ hét, trách móc th́ họ cũng cứ im lặng và cười, chứ không bao giờ căi một lời! Tiếp xúc với họ lâu, ḿnh trở thành người có đức tính kiên nhẫn!
Họ không có nhiều quần áo để thay, những người chỉ có duy nhất một bộ áo quần th́ không dám giặt. Nh́n những bộ quần áo rách tả tơi của người lớn và những đứa trẻ không mảnh vải che thân có lẽ thánh thần cũng phải khóc!
Tôi đă gặp anh La, nam nay 45 tuổi, tóc rối lưng c̣ng, như cụ già 70 tuổi! Anh La từ chối tắm rửa đă 15 năm nay! Anh Khăm Thi mà chúng tôi gọi là Bố, v́ nghĩ anh ta khoảng 70 tuổi, răng đă rụng gần hết. Nhưng khi hỏi th́ biết anh Khăm Thi mới 48 tuổi!
Ở xứ này người ta không biết làm ǵ ngoài việc đốn cây, cuốc đất làm rẫy để trồng lúa và bắp. Thực phẩm chủ yếu là rau, rêu dưới suối và măng rừng . Họ ăn tất cả những con côn trùng như kiến, mối, dế, ve sầu, gián, chuột, ốc sên…Có khi họ bắt được con dế sống bỏ ngay vào miệng nhai. Nước chấm th́ chủ yếu là chế biến từ phân ḅ non. Khi làm thịt trâu ḅ, họ lấy phân non từ ruột trâu ḅ, pha với nước cho loăng ra, cho vô nồi đun sôi, rồi lọc bỏ bă bằng một lớp vải thưa. Thứ nước sền sệt màu xanh xám đó sẽ làm nước chấm xôi hay thức ăn hàng ngày! Khi khôngcó phân trâu ḅ, họ lấy ruột cá để thay thế. Anh em thợ VN lúc mới đến đây ăn như thế nên ai cũng bị tháo dạ!
Rêu đá nấu với vài con cá bằng ngón tay bắt dưới suối hay trứng kiến nấu rau rừng là món ăn khoái khẩu của dân bản. Họ ăn uống thật đơn giản. Nhưng không thể thiếu được ớt, bất kỳ món ǵ cũng thật nhiều ớt. Trẻ con 2 – 3 tuổi cũng ăn chung với người lớn, cay đến độ chảy nước mắt mà vẫn ăn, không đứa nào kêu ca! Người Lào rất mến khách. Họ thường mời chúng tôi đến nhà chơi uống rượu. Họ mời rất ân cần, ai cũng nghĩ phải là một bữa tiệc thịnh soạn lắm, v́ thấy chủ nhà h́ hục chuẩn bị từ trưa, đến tối mịt mới có ăn, nhưng khi bưng mâm lên th́ chỉ có duy nhất một món đu đủ xanh xắt nhỏ trộn với phân ḅ non và ớt! Khi có ai bệnh, người Lào vẫn đem xôi và muối ớt cho người đó ăn, chứ không hề có món nào khác. Họ không biết nấu cháo, và rất ngạc nhiên khi thấy người Việt bị bệnh ăn cháo. Họ nói mỗi người Lào, kể cả con nít, ăn hết khoảng 10 kg ớt khô một năm!
Khi chúng tôi làm trường học, trạm y tế, dân bản quư mến vô cùng. Họ thường tổ chức từng đoàn người tới thăm viếng, hỏi han nhóm thợ VN đang làm việc tại đây. Mỗi khi họ tới thăm thế nào cũng có những món quà nhỏ, như vài quả ớt, quả trứng, có khi chỉ có 2 quả cà pháo! Một lần chúng tôi đang ăn cơm, bà con tới thăm, đem theo một gói ḿ ăn liền, họ cho nước sôi vào thật nhiều để làm canh, rồi chia nhau húp mỗi người một chút nước, c̣n lại th́ trút hết vào cơm của anh em thợ VN!
Bà con xứ này gần như không biết làm ǵ ngoài cuốc rẫy làm nương. Họ gần như xa lạ với thế giới văn minh. Thấy bất kỳ cái ǵ lạ, họ đều dừng tay để nh́n; anh em thợ VN th́ vừa làm vừa nói, nhưng người Lào th́ mỗi khi muốn nghe điều ǵ họ phải dừng tay để nh́n và lắng nghe! Khi đang làm việc, nếu nghe tiếng máy bay là tất cả người Lào dừng tay và ngẩn người nh́n lên trời, cho đến khi không c̣n nghe thấy ǵ nữa mới quay trở lại làm việc!
Thấy chúng tôi trộn hồ, dân bản xúm lại coi rất đông. Họ nói chưa bao giờ được trộn hồ! Chúng tôi thuê họ làm, tất cả đứng nh́n nhau một hồi, rồi có một người đến vỗ vai tôi bảo:
-Chúng tôi không biết là thế nào để trộn hồ, nhờ anh làm giùm!
Tôi đă kể nhưng câu chuyện này với chị tôi. Chị tôi cười và nói: “ Thật tôi nghiệp! Chị phải giúp họ làm một trường học”. Và trong đợt này, ngoài trạm y tế của BD Foundation, c̣n có bác Nguyễn Thị Thu và chị tôi mỗi người giúp làm một ngôi trường.
Mùa mưa tới th́ có nước để làm rẫy. Nhưng vắt và muỗi th́ nhiều vô kể! Con vắt gần giống con đỉa. Lúc c̣n đói nó nhỏ như que tăm, có khi chỉ bằng cây kim, khi hút máu no nê th́ nó có thể to như chiếc đũa, dài bằng ngón tay! Có người Lào rửa mặt ở suối, về nhà chảy máu mũi liên tục cả tuần liền, hốc mũi thỉnh thoảng đau nhói. Đi khám bệnh viện bác sỹ dùng thiết bị nội soi lôi ra một con vắt to như chiếc đũa, dài 10cm! Con cắt là động vật có ṿng đời tính theo số năm, có khả năng tái sinh được. Một con vắt trưởng thành có thể hút 50ml một ngày! Nó luồn vào mũi, rồi lách vào các hốc xoang, giác hút của nó bám chặt vào niêm mạc, rồi hút máu để sống và to ra một cách nhanh chóng. Con vắt tiết ra chất chống đông máu, làm cho máu chảy hoài không cầm! Nguy hiểm hơn là nó có thể luồn từ hốc mũi qua họng, gây co thắt thanh quản khiến người bệnh khó thở!
Anh Th́n bạn tôi một hôm vào rừng xem gỗ gặp mưa, lúc về nhà cởi áo ướt ra thay, một cảnh tượng làm những người chứng kiến rùng ḿnh: Một đám đen những con vắt căng mọng đang bám chặt vào lưng! Nách và những nơi khác cũng lầy nhầy nhưng đám vắt căng mọng! Chúng tôi phải lấy dao để cạo đám vắt đó khỏi lưng anh Th́n.
Vắt sống chủ yếu ở khe suối trong rừng. Mùa mưa nó sinh sôi nảy nở và hoạt động mạnh hơn. Nó nằm im trên cành cây và dưới đất, khi có tiếng bước chân đến gần, nó dựng đứng lên để định hướng, khi đương sự đến gần, nó búng nhẹ một cái là trúng và bám rất êm vào cơ thể để hút máu!
Nhưng người đi rừng chuyên nghiệp thường cột chặt ống quần và tay áo, đi giày vớ thắt chặt cổ chân. Nhưng vắt vẫn có thể luồn vào da họ để hút máu! Khi làm trường học cho bản Khon Than, chúng tôi đă chứng kiến một con chó bị vắt chui vào mũi. Nó chạy về nhà, mũi chảy máu ṛng ṛng! Anh Thao Xỉ vật nó nằm ngửa, rồi lấy cái tỉa lông mày của vợ cho vô mũi chó lôi ra một con vắt khá dài, to gần bằng chiếc đũa!
Thấy cảnh tượng đó, cứ chiều đi làm về anh em thợ lại nhờ nhau banh mũi ra, soi đèn pin để kiểm tra xem có con vắt nào cư trú trong đó không!
Mùa mưa c̣n có nỗi khổ khác là muỗi. Ở những bản vùng sâu xa như Loong Hang thường không làm nhà cầu. Họ đi vệ sinh trong rừng. Mỗi khi đi vệ sinh là muỗi xuất hiện nhiều như ong! Sợ nhất là muỗi gây bệnh sốt rét. Có nhiều người bị bênh sốt rét đến vàng da, người teo tóp rất dễ sợ!
Chương tŕnh tại Lào năm 2007 này, chúng tôi đă thực hiện được một trạm y tế, hai trường học và hai hệ thống nước.
Trạm y tế BD Foundation được xây cất ở bản Na Buộc, với 5 pḥng: pḥng khám, pḥng hộ sinh, pḥng dược và trực cho nhân viên y tế, và hai pḥng điều trị. Mỗi pḥng đều có một bộ bàn ghế làm việc và một giường cá nhân; riêng pḥng điều trị có 6 giường bệnh. Có đủ chiếu và mền. Trạm y tế này được dùng chung cho ba bản: Na Buộc, Họi Phùn và bản Na. Những người bệnh của các bản lân cận như Vang Mú, Khon Than, Xúc Xám, Lang Chong, Phôn Khăm, Pạc Hang cũng có thể đến đây để khám chữa bệnh. Trưởng bản cho hay ngoài 6 y tá đă được đi học, sau này huyện sẽ cử một bác sỹ về đây giúp bà con khám chữa bệnh. Nhưng trước mắt th́ ít nhất bà con cũng được các y tá chăm sóc, chữa những căn bệnh thông thường, mà không c̣n phải tốn tiền mua ḅ về mổ để mời thầy cúng về “ liệng phỉ” nữa! Từ nay phụ nữ sinh nở sẽ được lâm bồn tại đây, chứ không phải là bên xó bếp.
Sau khi làm xong trạm y tế, chúng tôi tiếp tục làm trường học Nguyễn Hữu Tân ở bản Khon Than và trường Dương Thị Huệ ở bản Xúc Xám.
Khởi nguồn của chương tŕnh làm trường học ở Lào là bản Na Khoi năm 2005( xin xem chương tŕnh Phonsavan Say), sau đó các bản chưa có trường học đều cho người đến gặp chúng tôi để chuyển lời thỉnh cầu của dân bản về ư nguyện xin EOCVN và BD Foundation giúp cho mỗi bản một ngôi trường. Đến nay ước nguyện của bà con đă trở thành hiện thực!
Mỗi ngôi trường được làm ba pḥng học. Trường đều làm bằng gỗ, mái lợp tole, vách thưng ván, nền bằng bê tông xi măng. Mỗi pḥng học có 10 bộ bàn ghế học sinh, 1 bảng đen và một bộ bàn ghế cho giáo viên.
Cuối cùng là hai hệ thống nước do ân nhân Ton Nu Le Ba và BD Foundation đóng góp.

Chúng tôi xin chuyển lời cảm ơn của tất cả người dân các bản  được thụ hưởng tới quư ân nhân đă giúp đỡ bà con. Xin chân thành cảm ơn tất cả quư ân nhân đă tiếp tay cho chúng tôi thực hiện chương tŕnh này!

Xin trân trọng kính chào và chúc quư vị dồi dào sức khỏe!
Kính.
Phan Đăng Ḥe.

Chi phí thực hiện chương tŕnh:                                                                                                                         
1/ BD Health Clinic ở bản Na Buộc: gồm 5 pḥng - pḥng khám, pḥng dược và trực cho nhân viên y tế, pḥng hộ sinh và 2 pḥng điều trị. Chi phí 7200us ( tính cả tiền công, bàn ghế và giường chiếu ).

2/ Trường học Nguyễn Hữu Tân ở bản Khon Than:  3 pḥng học. nhà cột gỗ, vách gỗ, lợp tole, nền bê tông xi măng. Chi phí: 7000us ( tính cả tiền công, bàn ghế và bảng )                                                           
3/ Trường học Dương Thị Huệ ở bản Xúc Xám: 3 pḥng học. nhà cột gỗ, vách gỗ, lợp tole, nền bê tông xi măng. Chi phí: 7000us ( tính cả tiền công, bàn ghế và bảng )

4/ 2 hệ thống nước tại bản Vang Mú, mỗi hệ thống nước bao gồm: 1bể chứa nước 6m3 và hệ thống ống dẫn nước 1600m từ khe suối trong rừng về bản, Chi phí  mỗi bể nước và hệ thống ống dẫn nước là 850 us.
Tổng chi phí thực hiện chương tŕnh tại Lào năm 2007: 22,000us và 1000 ca

Trở Lại Đầu Trang

H́nh ảnh của bản Phonsavan Say, qua một người bạn kể lại và một số h́nh ảnh, làm Diệu Liên nhớ đến những ngôi làng nhỏ xa xăm nằm sát biên giới Lào, thuộc huyện Minh Hóa tỉnh Quảng B́nh, mà đă có một lần Diệu Liên và các anh chị em cùng sư Như Minh đi thăm hỏi và phát quà cho đồng bào nghèo trong chuyến đi mổ mắt năm 2002. Nhưng những nơi Diệu Liên đă đi qua th́ chưa có nơi nào có sự nghèo khổ đồng loạt như bản làng Phonsavan Saỵ

Bản Phonsavan Say. Ở ngay bên cạnh thị xă Phonsavan của tỉnh Xiêng Khoảng, nơi có Cánh Đồng Chum nổi tiếng bí ẩn,  nhưng hầu như dân Lào đă lăng quên ngôi làng bé nhỏ nghèo nàn nầy rồi, v́ hỏi th́ không ai biết mà t́m th́ không có trên bản đồ. 

Cả làng có khoảng 40 gia đ́nh. Hầu hết là người H Mông ( người HMong nếu nh́n gần th́ họ từ vùng núi phương Nam bên Trung Quốc qua Lào khoảng 200 năm nay, nhưng theo nghiên cứu sử học th́ họ thuộc bộ tộc Bách Việt và nguyên thửy là một bộ tộc lớn của Bách Việt. Có  người bảo họ là người dân tộc Mèo, từ Trung Quốc xuống.). Chỉ có duy nhất 1 gia đ́nh Việt kiều sống ở đây, gia đ́nh nầy quê ở Lào Cai hay Yên Bái ǵ đó, sang Phonsavan Say từ năm 1943, lâu quá rồi, nên họ cũng không c̣n nhớ được nữa. Mới đây có anh Mùa Nơ Chua, 41 tuổi, người dân tộc H Mong ở Huyện Kỳ Sơn tỉnh Nghệ An cũng về đây lấy vợ, đúng là lá rụng về cội, nghèo khổ như vậy mà họ vẫn t́m về quê Hương.

Ở đây không có điện, không có hệ thông nước, không telephone, không trường học, không trạm Y tế … hầu như không có ǵ hết, ngoài trừ những túp lều rách nát không đủ che nắng che mưa. 

Họ sống bằng nghề làm nương rẫy, thức ăn t́m thấy ngoài chợ của làng là những con nhái nhỏ bằng ngón tay, nấu chung với măng. Họ c̣n ăn cả Rêu xanh nữa! Những món ăn khủng khiếp như: Nhái, Rêu, Bọ hung, Dế, Ṇng nọc ở dưới suối, Da Trâu ḅ phơi khô, cá thối và cả phân non trâu ḅ nữa ( lấy trong ruột khi người ta làm thịt )! Ai nh́n thấy cũng đều kinh hăi.

Trong làng có 2 quán Bún Phở, nhưng họ cho bún hay phở vô tô rồi cho nước sôi, rau muống  và một chút ớt bột vào để ăn.

BỬA CƠM GIA Đ̀NH NGHÈO

Những căn nhà ở đây phần nhiều không bằng cái lều nuôi Vịt hay thua xa cái chuồng Heo ở VN. Những cái nhà khang trang nhất cũng gía trị chỉ khoảng từ $10 đến $30 Us! Có cái chỉ là một tấm bạt để che mưa nắng.

Nơi đây không có giường ngủ hay bàn ghế, họ trải tấm chiếu rách trên nền đất để ngủ, để ăn và để cho tất cả mọi sinh hoạt trong gia đ́nh. Vùng này lạnh lắm, ngay cả mùa Hè vẫn lạnh và cũng phải cần áo ấm, khí trời se buốt như thời tiết ở Đà Lạt của VN, có nhiều lúc có tuyết. Dân làng lại không có chăn mền và áo ấm để mặc, mùa Đông có nhiều người chết v́ lạnh. Quần áo của họ đều là đồ rách đi lượm về mặc, trẻ em thiếu quần áo, những lúc lạnh nhất các em cũng chỉ có chiếc áo mỏng tanh chạy chơi khắp làng.

Người Việt qua Lào làm ăn buôn bán cũng nhiều, đa số người nước ngoài vào tham quan đều thương mến người Lào, v́ người Lào thật thà chất phác, không bao giờ lường gạt người khác. Chị Thiều Hoa, một Việt Kiều từ Pháp về du lịch các nước Á Châu, sau khi đi thăm nước Lào, chị Hoa tâm sự với Diệu Liên là ở với người Lào chị thấy an toàn và thoải mái khi sống gần gủi họ.

H́nh ảnh thiếu thốn và cái lạnh buốc da trong điều kiện sống của người dân Phonsavan Say gợi nhớ lại những ngày vượt biển của Diệu Liên. Cái lạnh cái đói hành hạ đă làm Diệu Liên hiểu sâu về những hoàn cảnh của dân làng Phonsavan Say

Với những ǵ ḿnh đă đi qua và những ǵ ḿnh thấy và nghe tại bản làng Phonsavan Say, Diệu Liên viết những gịng chử nầy đến với quư ân nhân, mong mơi được sự tiếp tay của mọi người để “Mắt Thương Nh́n Cuộc Đớ” có điều kiện giúp đở những dân nghèo ở đây

Chúng ta được may mắn có thành viên cũng như quen biết một số các anh thỉnh thoảng đi công tác bên Lào, và cũng đă nhận lời giúp chúng ta thực hiện một vài chương tŕnh ở đây. Thời gian thực hiện những chương tŕnh này là 2 tháng, hoàn tất trước muà mưa đến

Trước những khó khăn của dân bản Phonsavan Say, và kinh nghiệm của chúng ta trong chương tŕnh giúp đở dân nghèo, các anh em thiện nguyện viên sẽ cố gắng thực hiện các chương tŕnh sau:

1)     Làm công tŕnh nước sạch cho cả làng. Mua ống nước, thuê thợ dẫn nguồn nước suối về những bể lớn, các bể sẽ được xây nhiều nơi theo nhu cầu của dân làng.

2)     Tặng chăn mền và áo quần ấm cho ông bà già và trẻ em

3)     Trồng trọt

4)     Làm lại một số căn nhà cho những gia đ́nh nghèo nhất đang sống trong lều

V́ khả năng giới hạn của dân làng nên chúng ta không thể thuê người tại địa phương cho công việc xây dựng nầy. Để bảo đảm chất lượng và thời gian của công tŕnh, chúng ta đang làm giấy tờ để đưa thợ tại Việt Nam qua làm việc tại Phonsavan Saỵ. Trong ṿng 10 ngày đến, các anh em tại quê nhà và nhóm thợ xây dựng sẽ rời xa gia đ́nh nhiều tuần để giúp chúng ta thực hiện chương tŕnh Phonsavan Say. Một lần đi một lần khó, nên chúng ta sẽ cố gắng thực hiện tối đa những ǵ chúng ta có thể làm trong điều kiện tài chánh cho phép

Tôn Nữ Diệu Liên

Toronto - Canada - 2005

H̀NH ẢNH NHẬN ĐƯỢC NGÀY 20 THÁNG 7 NĂM 2005

H̀NH ẢNH NHẬN ĐƯỢC NGÀY 24 THÁNG 6 NĂM 2005

Cơm và cà muối

Trời nắng nhưng vẫn lạnh

Ngôi nhà của cặp vợ chồng mới cưới

Hai Mẹ con đói khổ

Ngôi nhà kiên cố ở bản Phonsavan Say

Trẻ thơ không có quần

Bà cụ đi lấy nước trên đồi

Bà cụ người Việt Nam qua đây đă lâu rồi

Anh Phan Đăng Hoè đứng trước một căn nhà nghèo nàn ở bản Phonsavan Say

Toronto, ngày 27 tháng 7 năm 2005

Kinh thưa quư bác cùng tất cả anh chị em

Trong những tuần qua Diệu Liên rất sung sướng khi nhận được nhiều thư từ thăm hỏi, khích lệ và nhiều tịnh tài đóng góp cho chương tŕnh Phonsavan Say. Đây là chương tŕnh đầu tiên của chúng ta hướng đến nước Lào nghèo khổ, và cũng là một trong những nơi mà sự giúp đở mang rất nhiều ư nghiă bởi sự nghèo khó của họ.  V́ được sự ủng hộ của nhiều ân nhân và số tịnh tài gởi về nhiều hơn dự tính, nên chương tŕnh dành cho làng Phonsavan Say sẽ được làm quy mô hơn. Chúng ta đă được nh́n thấy những căn nhà rách nát, được che đậy bằng những tấm giấy cạt tông, đă nh́n thấy những cụ già phải rớ làng đi thật xa để xách nước về dùng, và những bửa cơm chiều tội nghiệp của một số gia đ́nh, v́ vậy dự tính của chúng ta sẽ tập trung vào vấn đề Dẫn Nước Sạch vào bản hoặc đào giếng, sẽ xây dựng một số căn nhà nghèo nhất, cung cấp mền cho muà Đông v́ ở đây thỉnh thoảng cũng có Tuyết rơi, cung cấp mùng để tránh bệnh tật v́ muỗi. Ngoài ra chúng ta sẽ cung cấp thêm hạt giống dể trồng trọt và có khả năng sẽ cho ngướ ta chăn nuôi.      

Trong lúc viết những ḍng chử nầy đến với quư ân nhân th́ một số anh em đă bắt đầu lên đường công tác ở Phonsavan Say, dù trong lúc muà mưa nhưng các anh em đă không ngại khó khăn, quyết chí hoàn thành những chương tŕnh đă định càng sớm càng tốt, đây cũng là điểm đáng khen của các anh em mà sự phục vụ cũng là một phần niềm vui của chính ḿnh

Trở Lại Đầu Trang

 Mọi đóng góp và thắc mắc xin liên lạc về: